dinsdag 4 augustus 2015

Stop met groeien

Voor mijn appartement op de zevende verdieping torent een populier. Die is inmiddels zo'n dertig meter hoog en wordt niet hoger. De treurberk verderop aan de rand van het water is gestopt bij zo'n vijftien meter. De vos die dagelijks op jacht is in het grasland tegenover mijn balkon kan niet meer dan maximaal een konijn per dag op, of een van die jonge wilde ganzen waar er te veel van zijn. Een mens wordt tussen de 1,70 en 2 meter lang. De aarde wordt niet groter dan hij is (althans de komende paar miljard jaar niet). Kortom het lijkt een natuurwet dat iets altijd een maximale grootte bereikt. Iedereen accepteert dat ook, sterker nog we baseren ons totale verwachtingspatroon op de grootte van de dingen zoals we die kennen. Waarom doen we dat dan niet als het gaat om economische zaken en geldt in de economie het principe dat groei altijd moet.

De economie moet groeien, zijn woorden die bestorven liggen in de monden van bijna alle politici, economen, bankiers en ondernemers. Vaak bedoelen ze natuurlijk onze winst moet groeien, maar dat is politiek niet zo lekker correct dus kun je het beter hebben over de noodzakelijke groei van de economie. Niemand heeft me echter nog kunnen overtuigen van de noodzaak van die groei, behalve dan het individu die me kan voorrekenen dat voor zijn specifieke geval zijn portemonnee er in ieder geval op korte termijn dikker van wordt.

Ieder mens heeft het recht op een menswaardig bestaan. Daarvoor is een inkomen nodig. We moeten erkennen dat er landen in de wereld zijn waar mensen geen of nauwelijks inkomen kunnen krijgen. Volgens de Wereldbank zijn er in de wereld 2500 miljoen mensen die een inkomen hebben van minder dan 2 dollar per dag en is er voor 1,4 miljard mensen per dag geen of nauwelijks eten.

Als aan de groeiende ongelijkheid geen halt wordt toegeroepen zal in 2016 het gezamenlijke vermogen van de rijkste 1% van de wereldbevolking groter zijn dan het vermogen van de overige 99% van de wereldbevolking. Of met andere woorden: de 100 rijksten ter wereld bezitten 240 miljard dollar, genoeg om 4 keer de armoede uit de wereld te helpen, maar dat doen ze niet. Dat blijkt uit een begin dit jaar door Oxfam-Novib gepubliceerd rapport Nog erger is dat die rijke stinkers 18.500 miljard dollar buiten de belasting weten te houden.

Dichterbij huis kun je echter ook de vraag stellen of economische groei nog wel wenselijk is. In Nederland blijkt dat 1 procent van de Nederlanders 25 % van ons totale vermogen in bezit heeft. Zie hiervoor de cijfers van het CBS Die trend is alleen maar groeiende en een groeiende economie stimuleert alleen een vergroting van de kloof tussen arme en rijk. Ondertussen hebben we 125.000 vacatures en ruim 650.000 mensen zonder werk, maar er is een volledige mismatch tussen die twee. Bovendien blijkt uit Amerikaans onderzoek dat binnen afzienbare tijd 47 procent van al het werk is geautomatiseerd. Dus er zijn gewoon geen banen meer in veel sectoren. Daarnaast roepen mensen variërend van de minister-president tot en met werkgeversvoorzitters dat we te maken hebben met "dikke Ikke's" en "luie lapzwanzen".

Tegelijkertijd verwacht echter iedereen dat meer mensen in hun vrije tijd vrijwilligerswerk doen, thuiszorg verlenen. Enerzijds meer economische groei eisen en anderzijds meer in je vrije tijd doen voor de gemeenschap leidt tot een situatie waarbij je uiteindelijk 48 uur in een dag moet zien te proppen. Kijk nu eens terug naar de jaren vijftig. Voor velen ook niet ideaal, maar ik kan me herinneren dat vader werkte, moeder het huishouden deed en we allemaal elke dag te eten en te drinken hadden. Als we thuis kwamen uit school was er thee met een koekje en kon je spelen. Ik weet het, op het platteland was het anders en werkte de vrouw mee in het familiebedrijf en werd je als schooljongen ook geacht om in de zomermaanden mee te helpen met de oogst en ja ook in de steden werden krantjes bezorgd om het gezinsinkomen op te krikken. Nu hebben we dan wel die tweede auto, dat derde 50 inch 3d tv scherm, die laptop, de tablet, een huis van 4 ton met een hypotheek van 4,5 ton, maar de kinderen gaan naar de buitenschoolse opvang. Het salaris van man of vrouw gaat grotendeels op aan de opvangkosten voor de kinderen, de kosten van de tweede auto, de ons opgedrongen levensstijl van de industriële grootmachten die de economie alleen maar willen zien groeien en dat kan alleen maar als wij meer consumeren. Daarvoor moeten we weer meer verdienen en zo is de vicieuze cirkel bijna rond.

Ik denk dat er maar één oplossing is en dat is dat we af moeten van het dwangmatig consumeren, het dwangmatig groeien van de economie. Gewoon zeggen genoeg is genoeg. Je niet meer laten opdrijven of laten verleiden tot weer een nieuw soort speeltje of weer een nieuw soort koekje of weer een andere auto of tv. Vernieuwing is niet meer ingegeven door de wens tot verbetering, maar de wens om meer geld uit je zak te kloppen. Vergelijk maar eens de specificaties of de ingrediënten van zogenaamd vernieuwde producten met die van een voorgaande generatie. In veel gevallen moet je zelfs constateren dat het product er technisch gezien op achteruit is gegaan en het etiket "nu vernieuwd" alleen dient om een hogere prijs te kunnen vragen. Wie kan me bijvoorbeeld een vernieuwd product noemen dat beter en goedkoper is geworden?

Een andere oplossing is om de perverse prikkel van het steeds maar meer moeten verdienen weg te nemen. Daarvoor is een basisinkomen de oplossing. Zeker als je die combineert met het afschaffen van allerlei sociale wetgeving zoals WW, WAO, WIA etc. kan dat zowel fraude voorkomen als mensen er toe brengen om alleen nog werk te doen wat ze leuk en zinvol vinden. Het biedt de samenleving als geheel de mogelijkheid mensen een extra beloning toe te kennen voor "vies" of onaangenaam werk en waarvan dan ook iedereen vindt dat die beloning gerechtvaardigd is.

We moeten toe naar een eerlijker verdeling van geld. En of die stinkend rijken dat nu leuk vinden of niet, ik zou als nieuwe overheid onmiddellijk al die vermogens van meer dan een miljoen in beslag nemen en wereldwijd in ieder geval het probleem van de honger oplossen. Geen honger, een basisinkomen, lees welvaart en je bent ook een enorme hoop agressie gebaseerd op jaloezie en afgunst kwijt. Ik durf zelfs de stelling aan dat je de dreigende overbevolking er mee kunt voorkomen, want extra" nageslacht is immers niet meer nodig om te kunnen overleven.


Dit zouden we moeten koppelen aan nationalisatie van bedrijven en organisaties die van nationaal belang zijn. Dus bedrijven en organisaties die voor ons allemaal in gelijke mate belangrijk zijn. Dat betekent dat we weer een nationale energievoorziening moeten krijgen, een nationale bank, een ziektekostenverzekering die voor iedereen gelijk is. En ik sta ook niet onwelwillend tegenover een nieuw soort nationale telecom maatschappij. Daarbij hoort natuurlijk een sterke Tweede Kamer met gekwalificeerde volksvertegenwoordigers die met kennis van zaken en de bereidheid om onderzoek te doen, beargumenteerde keuzes kunnen maken.

En natuurlijk zijn er dan nu de tegenstanders die roepen: wat doen we dan met mensen die vanaf hun  geboorte al crimineel zijn en er altijd op uit zijn meer te krijgen ten koste van anderen. Wat doen we met werkers die altijd zo hard willen en zullen werken dat ze meer zullen willen hebben dan ieder ander?  Tegen hen zou ik willen zeggen: bedenk eens een constructieve oplossing, want om een goede gedachte alleen af te schieten op basis van enkele mogelijkheden die daar enige afbreuk aan kunnen doen, is net zoiets als het kind met het  badwater weggooien.

Bovendien hou nu eens op met steeds weer het verheffen van een incident tot norm. Ja ik weet dat er honderden, misschien wel duizenden misbruik maken van bestaande sociale wetgeving, maar in verhouding tot de totale Europese bevolking gaat het nog steeds om een handjevol, dus nog steeds om incidentele gevallen waar we als samenleving toch een eind aan zouden moeten kunnen maken. Sterker nog ik denk dat we daar een eind aan maken als we mensen een basisinkomen geven en meer inkomen alleen kan ontstaan door extra werk of dienstverlening. Bestudeer eens het Mincome-project in Canada.

Aan het eind van het schrijven van dit stuk kwam ik nog een van oorsprong Nederlandse organisatie tegen die over dit onderwerp ook behartenswaardige zaken heeft gezegd: http://www.globalincome.org/Nederlands/Nederlands.html

en voor meer info kijk bij:
http://basisinkomenpartij.nl/

http://tegenlicht.vpro.nl/nieuws/2014/februari/basisinkomen.html

http://sociology.uwo.ca/cluster/en/PolicyBrief10.html

http://www.trouw.nl/tr/nl/4496/Buitenland/article/detail/3522093/2013/10/05/Zwitserland-gaat-stemmen-over-basisinkomen-voor-iedereen.dhtml

http://sargasso.nl/is-het-basisinkomen-betaalbaar/


http://basisinkomen.nl/wp/modellen/


https://nl.wikipedia.org/wiki/Negatieve_inkomstenbelasting


https://vimeo.com/56648023


https://decorrespondent.nl/10/Waarom-we-iedereen-gratis-geld-moeten-geven/1792049600-6de67c50


En zoals je ziet zijn in de aangehaalde sites al meer dan genoeg tegenargumenten aangevoerd. Zeg dus niet dat ik en anderen er niet over nagedacht hebben. Kom maar met nieuwe constructieve ideeën.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten